بمرانی

بُمرانی یکی از گروه‌های شناخته‌شده موسیقی مستقل ایران است که با ترکیب عناصر راک، بلوز، فولک، کانتری، موسیقی بالکان و موسیقی کولی‌وار، هویت صوتی متفاوتی در موسیقی معاصر ایران شکل داده است. این گروه از اواخر دهه ۱۳۸۰ فعالیت خود را آغاز کرد و به‌تدریج از اجراهای کوچک در کافه‌ها و فضاهای فرهنگی به صحنه‌های بزرگ‌تر، تئاتر، سینما و انتشار آلبوم‌های رسمی رسید. بُمرانی در طول فعالیت خود همواره تلاش کرده است خود را به یک ژانر مشخص محدود نکند و همین رویکرد یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های موسیقی آن به شمار می‌رود. اعضای گروه نیز در گفت‌وگوهای خود بر همین نگاه تأکید کرده‌اند.

هسته اولیه بُمرانی با فعالیت‌های بهزاد عمرانی شکل گرفت. عمرانی که خواننده و نوازنده گیتار ریتم گروه است، در ابتدا به‌صورت مستقل موسیقی کار می‌کرد و پس از مدتی با مانی مزکی و جهانیار قربانی، که از بستگان او هستند، همکاری خود را آغاز کرد. سپس آرش عمرانی و کیارش عمرانی نیز به این جمع اضافه شدند و گروه به‌تدریج شکل منسجم‌تری پیدا کرد. اعضا در ابتدا در خانه تمرین می‌کردند و پس از آن اجرای موسیقی در کافه‌ها، محافل خصوصی و برخی برنامه‌های فرهنگی را آغاز کردند.

نام «بُمرانی» نیز از نام بهزاد عمرانی گرفته شده است. بهزاد عمرانی در توضیح شکل‌گیری این نام گفته است که در سال‌های ابتدایی فعالیتش، برای ساخت یک نام کاربری اینترنتی از ترکیب حرف اول نام خود و نام خانوادگی‌اش استفاده کرده بود و بعدها همین نام به عنوان نام گروه مورد استفاده قرار گرفت.

فعالیت‌های اولیه گروه بیشتر در فضای مستقل و خارج از جریان اصلی موسیقی شکل گرفت. بُمرانی در سال‌های نخست در کافه‌های تهران، فضاهای فرهنگی و برنامه‌های خصوصی اجرا داشت و هم‌زمان در پروژه‌های تئاتری نیز حضور پیدا کرد. این اجراها نقش مهمی در شکل‌گیری شخصیت هنری گروه داشتند؛ چراکه موسیقی بُمرانی از همان ابتدا تنها بر ضبط قطعه‌های استودیویی متکی نبود و ارتباط مستقیم با مخاطب و اجرای زنده بخش مهمی از هویت آن را تشکیل می‌داد.

یکی از نخستین مراحل مهم فعالیت گروه، انتشار آثاری مانند «آسمان زرد خورشید آبی» و «جوراب‌های لخت» بود که در دوره فعالیت مستقل گروه منتشر شدند. پس از آن، بُمرانی با حضور در پروژه‌های نمایشی و اجرای موسیقی برای تئاتر، بیش از گذشته شناخته شد. در سال ۱۳۹۰، گروه برای ساخت و اجرای موسیقی نمایش «صد سال پیش از تنهایی ما» به صحنه تئاتر رفت و طی سال‌های بعد در پروژه‌های متعدد نمایشی فعالیت کرد. بُمرانی در سال‌های ابتدایی دهه ۱۳۹۰ به یکی از گروه‌های پرکار موسیقی تئاتر تبدیل شد.

ورود بُمرانی به فضای رسمی موسیقی با آلبوم «اتوبوس قرمز» اهمیت ویژه‌ای داشت. این آلبوم با پیشنهاد نشر چکه برای مخاطبان کودک و نوجوان تولید شد، در سال ۱۳۹۲ ضبط شد و در سال ۱۳۹۳ انتشار یافت. «اتوبوس قرمز» نخستین آلبوم رسمی گروه بود که با مجوز منتشر شد و در ادامه مسیر حرفه‌ای بُمرانی نقش مهمی داشت. در این آلبوم نیز اعضای گروه از ترکیب متنوعی از سازها استفاده کردند و فضای موسیقایی آن را از قالب‌های معمول موسیقی کودک فاصله دادند.

پس از «اتوبوس قرمز»، گروه به سراغ مخاطبان بزرگسال رفت و آلبوم «مخرج مشترک» را در سال ۱۳۹۴ منتشر کرد. این آلبوم یکی از آثار مهم بُمرانی در تثبیت هویت موسیقایی گروه محسوب می‌شود و ترکیبی از راک، کانتری و عناصر موسیقی بالکان را در خود جای داده است. انتشار «مخرج مشترک» با مجموعه‌ای از اجراهای زنده در شهرهای مختلف همراه شد و گروه توانست مخاطبان بیشتری را به موسیقی متفاوت خود جذب کند.

«گذشتن و رفتن پیوسته» آلبوم بعدی بُمرانی بود که در سال ۱۳۹۵ منتشر شد. این اثر از نظر فضای عاطفی با برخی آثار قبلی گروه تفاوت داشت و به گفته بهزاد عمرانی، فضای آن آرام‌تر و عاشقانه‌تر بود و موضوعاتی مانند تنهایی و فقدان در آن پررنگ‌تر دیده می‌شد. این آلبوم همچنین دوره‌ای تازه در فعالیت گروه ایجاد کرد و بُمرانی پس از انتشار آن در سالن‌های بزرگ‌تری مانند برج میلاد و سالن میلاد نمایشگاه بین‌المللی تهران روی صحنه رفت.

در ادامه مسیر، بُمرانی فعالیت خود را تنها به آلبوم‌های استودیویی محدود نکرد و در پروژه‌های سینمایی و نمایشی نیز حضور داشت. ساخت موسیقی برای فیلم‌هایی مانند «خواب‌زده‌ها» و مشارکت در موسیقی و تیتراژ فیلم «مارموز» از جمله تجربه‌های سینمایی گروه است. این فعالیت‌ها باعث شد موسیقی بُمرانی برای مخاطبانی فراتر از جامعه علاقه‌مندان موسیقی مستقل نیز شناخته شود.

از ویژگی‌های اصلی بُمرانی، تنوع سازها و رنگ‌آمیزی موسیقایی آثار آن است. در ترکیب اعضای گروه سازهایی مانند گیتار الکتریک، گیتار باس، پیانو، کیبورد، سازدهنی، ترومپت، سازهای بادی و سازهای کوبه‌ای حضور داشته‌اند. این گستردگی سازبندی به گروه امکان داده است تا میان راک، بلوز، فولک، کانتری و موسیقی بالکان حرکت کند و در هر اثر ترکیبی متفاوت از این عناصر ارائه دهد.

اعضای اصلی بُمرانی در دوره‌های مختلف شامل بهزاد عمرانی، مانی مزکی، جهانیار قربانی، آرش عمرانی، کیارش عمرانی و نوازندگان درامز بوده‌اند. ترکیب گروه در طول سال‌ها تغییراتی داشته است؛ برای نمونه آبتین یغماییان که در دوره‌ای نوازنده درامز و پرکاشن گروه بود، بعدها از بُمرانی جدا شد و در برخی پروژه‌ها نوازندگان دیگری جایگزین او شدند. در ترکیب‌های بعدی نیز سالار اصغری در بخش درامز و سازهای کوبه‌ای حضور داشته است.

بهزاد عمرانی به عنوان خواننده اصلی و نوازنده گیتار ریتم، چهره محوری بُمرانی محسوب می‌شود؛ با این حال ساختار گروه همواره بر همکاری چند نوازنده و شکل‌گیری موسیقی به‌صورت گروهی استوار بوده است. مانی مزکی با سازدهنی و سازهای بادی، جهانیار قربانی با گیتار الکتریک و دیگر سازها، آرش عمرانی با پیانو و کیبورد و کیارش عمرانی با گیتار باس، بخش مهمی از صدای شناخته‌شده بُمرانی را شکل داده‌اند.

ترانه‌های بُمرانی اغلب با زبانی صمیمی، روزمره و گاه طنزآمیز نوشته می‌شوند. عشق، تنهایی، روابط انسانی، زندگی روزمره، فقدان و تجربه‌های اجتماعی در آثار گروه حضور دارند، اما این موضوعات معمولاً با بیانی ساده و دور از پیچیدگی‌های رایج در ترانه‌های پاپ ارائه می‌شوند. طنز و نگاه متفاوت به زندگی نیز یکی از ویژگی‌هایی است که به آثار بُمرانی شخصیت ویژه‌ای بخشیده است.

در موسیقی بُمرانی، اجرا و شخصیت گروه اهمیت زیادی دارد. اعضای گروه از ابتدا تلاش کرده‌اند موسیقی را از چارچوب‌های ثابت ژانری دور نگه دارند و همین آزادی در انتخاب سبک، یکی از دلایل اصلی تمایز آنها در میان گروه‌های موسیقی ایرانی است. خود اعضای بُمرانی نیز تأکید کرده‌اند که به ژانر مشخصی پایبند نیستند و موسیقی آنها حاصل ترکیب تجربه‌های مختلف و علاقه اعضای گروه به سبک‌های گوناگون است.

بُمرانی در طول فعالیت خود همچنین با انتشار آثار تصویری و اجرای موسیقی در پروژه‌های مختلف، حضور پررنگی در فضای فرهنگی ایران داشته است. موزیک‌ویدئوهایی مانند «از پیشم نرو» و «فرض کن» بخشی از فعالیت تصویری گروه را تشکیل می‌دهند و نشان می‌دهند که بُمرانی در کنار موسیقی، به جنبه‌های بصری و هنری آثار خود نیز توجه داشته است.

در کارنامه بُمرانی علاوه بر «اتوبوس قرمز»، «مخرج مشترک» و «گذشتن و رفتن پیوسته»، آثاری مانند «سیزده چهل» و «احتمالاً قهرمانی در کار نیست» نیز قرار دارند. «احتمالاً قهرمانی در کار نیست» از آثار متأخر گروه است و ادامه‌دهنده همان نگاه تجربی و چندسبکی بُمرانی به موسیقی محسوب می‌شود.

بُمرانی را می‌توان یکی از گروه‌های مهم موسیقی مستقل و تلفیقی ایران دانست؛ گروهی که مسیر خود را از اجراهای کوچک در کافه‌ها و فضاهای فرهنگی آغاز کرد و با پشت سر گذاشتن دوره‌ای طولانی از فعالیت مستقل، تئاتر، سینما و انتشار آثار رسمی، به یکی از شناخته‌شده‌ترین گروه‌های موسیقی متفاوت ایران تبدیل شد. ترکیب راک و بلوز با عناصر فولک، کانتری و بالکان، استفاده از سازهای متنوع، ترانه‌های صمیمی و طنزآمیز و تأکید بر اجرای زنده، مهم‌ترین ویژگی‌هایی هستند که هویت بُمرانی را شکل داده‌اند.

مسیر بُمرانی نمونه‌ای از شکل‌گیری تدریجی یک گروه مستقل در موسیقی معاصر ایران است؛ گروهی که بدون محدود کردن خود به یک قالب مشخص، توانسته از کافه و تئاتر به سالن‌های بزرگ و پروژه‌های سینمایی برسد و در طول بیش از یک دهه فعالیت، زبان موسیقایی ویژه‌ای برای خود ایجاد کند. استمرار فعالیت گروه و انتشار آثار مختلف نیز نشان می‌دهد که بُمرانی همچنان یکی از نام‌های قابل توجه در موسیقی مستقل و تلفیقی ایران است.