کابوس

کابوس، با نامی که در برخی منابع قدیمی‌تر از او با نام «پوریا» یاد شده، یکی از رپرهای نسل قدیمی‌تر و جریان زیرزمینی رپ فارسی است که فعالیتش بیشتر با آثار اجتماعی، شخصی و روایت‌محور شناخته می‌شود. او در دوره‌ای وارد فضای رپ فارسی شد که موسیقی زیرزمینی هنوز بخش مهمی از هویت خود را از تولیدهای مستقل و همکاری‌های میان رپرهای هم‌نسل می‌گرفت و به‌تدریج با حضور در پروژه‌های مشترک، نام خود را میان مخاطبان این جریان تثبیت کرد.

کابوس از جمله هنرمندانی بود که فعالیتش را بیش از هر چیز بر ترانه‌نویسی و بیان مستقیم تجربه‌های اجتماعی و شخصی بنا کرد. در آثار او موضوعاتی مانند فشارهای زندگی، تنهایی، بی‌اعتمادی، شرایط اجتماعی، فرسودگی ذهنی و تلاش برای ادامه‌دادن در شرایط دشوار دیده می‌شود. همین رویکرد باعث شده بخش قابل توجهی از کارنامه او در دسته آثار محتوایی و اجتماعی رپ فارسی قرار بگیرد.

یکی از نخستین پروژه‌های مهم کابوس، مجموعه «فارغ» بود که با همکاری تشکل «چریک» شکل گرفت. این پروژه در کنار آثار مستقل او، جایگاه کابوس را به‌عنوان رپری با رویکرد محتوایی پررنگ‌تر کرد. پس از آن، مجموعه «فراق» نیز در سال ۱۳۹۴ منتشر شد؛ پروژه‌ای که آهنگسازی آن بر عهده محمد صالح‌نیا بود و عارف وظیفه میکس و مسترینگ آن را بر عهده داشت.

یکی از مهم‌ترین بخش‌های کارنامه کابوس، همکاری او با تعدادی از چهره‌های شاخص رپ فارسی است. همکاری با قاف، داریوش و بامداد از جمله ارتباط‌های مهم او در سال‌های ابتدایی فعالیت محسوب می‌شود. حضور کابوس در قطعه «سراب» در کنار قاف و داریوش نیز یکی از نمونه‌های شناخته‌شده این همکاری‌هاست؛ اثری که در آن نگاه اجتماعی و انتقادی هر سه هنرمند در قالب یک قطعه مشترک کنار هم قرار گرفته است.

همکاری با بامداد نیز بخش دیگری از این دوره از فعالیت کابوس را تشکیل می‌دهد. قطعه «اینجوری بهتره» با حضور بامداد از آثار شناخته‌شده اوست و فضای آن بیشتر بر نگاه شخصی، خستگی ذهنی، بی‌اعتمادی و تلاش برای پیدا کردن معنایی در میان فشارهای زندگی تمرکز دارد. این همکاری نشان‌دهنده ارتباط کابوس با بخشی از جریان محتوایی و اجتماعی رپ زیرزمینی آن دوره بود.

«چشاتو وا کن» یکی دیگر از آثار مهم کابوس است که آهنگسازی آن توسط حکمت انجام شد و در سال ۱۳۹۱ منتشر شد. این قطعه فضای تلخ و اجتماعی مشخصی دارد و روایت آن بر تصویری خشن از زندگی شهری، بی‌اعتمادی و فشارهای اقتصادی و اجتماعی استوار است. «عوضی» نیز با تهیه‌کنندگی سهیل سرب در سال ۱۳۹۳ منتشر شد و از دیگر قطعاتی است که جنبه روایت‌محور و اجتماعی آثار کابوس را نشان می‌دهد.

در کنار آثار اجتماعی، بخش دیگری از موسیقی کابوس به روایت‌های شخصی‌تر و احساسی اختصاص دارد. قطعاتی مانند «خاطره»، «همراه» و «میگذرن روزا» فضای درون‌گراتر کار او را نشان می‌دهند. «همراه» با تهیه‌کنندگی سعید دهقان و «میگذرن روزا» با آهنگسازی و تهیه‌کنندگی سعید دهقان، نمونه‌هایی از همکاری میان کابوس و یکی از تهیه‌کنندگان مهم رپ فارسی هستند.

از نظر سبک، کابوس بیشتر به رپ کلام‌محور و محتوایی نزدیک است تا موسیقی صرفاً سرگرمی‌محور. نوشته‌های او معمولاً بر روایت، تصویرسازی و بیان تجربه‌های تلخ و اجتماعی تکیه دارند و در بسیاری از آثارش، فضای موسیقی در خدمت متن قرار می‌گیرد. این ویژگی باعث شده آثار او بیشتر در میان مخاطبانی شناخته شوند که به بخش جدی‌تر و محتوایی رپ زیرزمینی فارسی علاقه دارند.

کابوس همچنین در دوره‌ای فعالیت کرد که همکاری میان رپرهای مستقل نقش مهمی در شکل‌گیری هویت نسل‌های ابتدایی و میانی رپ فارسی داشت. حضور در پروژه‌های قاف و همکاری با هنرمندانی مانند داریوش، بامداد، سهیل سرب و رض، جایگاه او را در شبکه‌ای از هنرمندان محتوایی و اجتماعی آن دوره قرار داد.

در مجموع، کابوس را می‌توان یکی از رپرهای کمتر رسانه‌ای اما قابل توجه جریان زیرزمینی رپ فارسی دانست؛ هنرمندی که بخش مهمی از کارنامه‌اش بر ترانه‌نویسی اجتماعی، روایت تجربه‌های شخصی و پرداختن به فضای تلخ زندگی روزمره شکل گرفته است. «فارغ»، «فراق»، «چشاتو وا کن»، «اینجوری بهتره»، «سراب»، «خاطره» و دیگر آثار او، تصویری از مسیری ارائه می‌کنند که در آن محتوا و روایت همواره بخش اصلی هویت موسیقایی کابوس بوده‌اند.