مرضیه

مرضیه (Marzieh)، با نام اصلی خدیجه اشرف‌السادات مرتضایی، در ۱ فروردین ۱۳۰۳ در آباده به دنیا آمد؛ در خانواده‌ای که مجسمه‌ساز، نقاش و موسیقی‌دان کم نداشت. پدرش با اینکه روحانی بود، او را به درس خواندن تشویق کرد؛ آن هم در روزگاری که خواننده شدن برای یک زن کار عجیبی به حساب می‌آمد. مرضیه در هنرستان موسیقی درس خواند و سال‌ها زیر نظر استادان موسیقی ایرانی تمرین کرد.

او از سال ۱۳۲۱ با راهنمایی اسماعیل مهرتاش کارش را شروع کرد. اولین موفقیت بزرگش روی صحنه تئاتر بود: نقش شیرین در نمایش «خسرو و شیرین» که ۳۷ شب در تئاتر باربد اجرا شد. بعد از آن صدای مرضیه به رادیو و برنامه‌های «گل‌ها» رسید و شاعران و آهنگسازان زیادی برای همکاری با او صف کشیدند.

مرضیه از معدود خوانندگان زنی بود که تصنیف‌های دوصدایی هم اجرا کرد؛ سه بار با غلامحسین بنان، از جمله تصنیف مشهور «بوی جوی مولیان» به آهنگسازی روح‌الله خالقی و با شعر رودکی. آثاری مثل «سنگ خارا»، «رفتم که رفتم»، «می‌گذرم تنها» و «ساغر شکسته» او را به یکی از شناخته‌شده‌ترین صداهای موسیقی ایرانی تبدیل کردند. در سال ۱۳۵۴ هم از طرف رادیو ایران به همراه عارف در نیویورک برنامه اجرا کرد.

بعد از انقلاب، مرضیه حدود پانزده سال امکان خواندن نداشت. او در سال ۱۳۷۳ ایران را ترک کرد و در اروپا ساکن شد و در سال‌های بعد در شهرهای مختلف جهان کنسرت داد. آخرین حضورش روی صحنه در ۸۳ سالگی در سالن المپیای پاریس بود؛ جایی که «بوی جوی مولیان» را این بار همراه نوه‌اش جانان خرم خواند.

مرضیه در ۲۱ مهر ۱۳۸۹ در پاریس درگذشت. صدای او امروز هم با ترانه‌هایی مثل «سنگ خارا»، «رفتم که رفتم» و «می‌گذرم تنها» شناخته می‌شود.